Bắt đầu từ những điều nằm phía sau một bản vẽ đẹp
Đến với kiến trúc từ niềm yêu thích tạo ra không gian, Lương Minh Duy dần thay đổi cách nhìn về nghề sau những năm trực tiếp làm việc với khách hàng, hiện trạng và công trường. Anh nhận ra, phía sau những đường nét và hình khối của một công trình là hàng loạt vấn đề cần được giải quyết: cách con người sống, đặc điểm khu đất, hướng nắng, ánh sáng, vật liệu, khả năng thi công và trải nghiệm của người sử dụng.
“Đằng sau một công trình là rất nhiều vấn đề”, Lương Minh Duy chia sẻ. Từ nhận thức đó, de.d Architecture & Urban Planning được hình thành với mong muốn bắt đầu mỗi dự án bằng việc hiểu đúng bài toán, thay vì chỉ tìm kiếm một hình thức đẹp.
Ba giá trị nghiên cứu – sáng tạo – thực tế trở thành nền tảng trong cách de.d làm nghề: nghiên cứu để hiểu vấn đề, sáng tạo để tìm lời giải riêng và thực tế để đưa ý tưởng thành công trình có thể xây dựng, sử dụng và duy trì giá trị theo thời gian.
Khi hiện trạng trở thành dữ liệu và nguồn cảm hứng
Một nét đặc trưng trong cách làm nghề của Lương Minh Duy là trực tiếp đến hiện trạng và ghi chép bằng tay. Không phải để thay thế công nghệ, mà bởi việc cầm bút giúp người kiến trúc sư chậm lại, quan sát và đọc kỹ nơi công trình sẽ hiện diện – từ nắng, gió, địa hình, cây cối đến tầm nhìn và những dấu vết của đời sống.
Với de.d, hiện trạng không chỉ là tập hợp những điều kiện cần thích ứng, mà còn chứa đựng những gợi ý cho kiến trúc. Một cây cũ, khoảng sáng, hướng nhìn hay cách con người sử dụng không gian đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một ý tưởng. Từ việc đọc địa điểm, người kiến trúc sư tiếp tục đọc cách con người sống để nhận ra những nhu cầu phía sau điều họ nói ra.
Bởi vậy, hình thức không phải thứ được đặt lên một khu đất có sẵn; nó được hình thành từ những”cảm hứng” xuất phát từ hiện trạng như ánh nắng chiếu qua tán lá, tiếng gió vi vu , hoặc những giàn cây leo lên tườn và tiếng chím hót, tiếng suối róc rách, những vât liệu thiên nhiên hoặc đã được bản địa hoá trước đó mà hiệu quả ở chính nơi chốn, con người và những vấn đề mà công trình cần giải quyết.
Sáng tạo không nằm ở việc làm ra một hình thức thật lạ
Trong quan niệm của Lương Minh Duy, sáng tạo kiến trúc không nhất thiết nằm ở một hình thức khác biệt, mà bắt đầu từ cách giải quyết những vấn đề cụ thể của công trình. Một không gian thiếu sáng, bí, nóng, thiếu riêng tư hay giao thông bất hợp lý đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một lời giải mới.
Vì thế, anh quan tâm đến những công trình mà mỗi đường nét, vật liệu hay hình thức đều có lý do để xuất hiện. “Bản vẽ đối với tôi không phải là nơi để phô diễn sự sáng tạo. Nó là công cụ để giải quyết những vấn đề của công trình”, anh chia sẻ.
Từ cách tiếp cận ấy, de.d đặt ra một ranh giới đáng chú ý giữa “đẹp để nhìn” và “tốt để sống”. Một công trình có thể tạo ấn tượng qua hình ảnh, nhưng giá trị chỉ thực sự được kiểm chứng khi đưa vào sử dụng – khi ánh sáng, thông gió, công năng, sự riêng tư và vật liệu cùng đáp ứng được đời sống của con người.
Kiến trúc bắt đầu từ nơi công trình hiện diện
Làm nghề tại Nghệ An, Hà Tĩnh và khu vực miền Trung, Lương Minh Duy cho rằng kiến trúc không thể tách rời nơi nó được xây dựng. Khí hậu, vật liệu, kỹ thuật và điều kiện thi công đều là những yếu tố cần được tính đến từ đầu, bởi một ý tưởng chỉ thực sự có giá trị khi có thể hiện thực hóa và phù hợp với đời sống lâu dài.
Cũng từ cách tiếp cận ấy, de.d không muốn bị đóng khung trong một phong cách cố định. Theo Lương Minh Duy, phong cách dễ trở thành công thức, trong khi mỗi khu đất, mỗi gia đình và mỗi bài toán lại có những yêu cầu khác nhau. Điều de.d muốn tạo dựng không phải một “kiểu dáng” nhận diện, mà là một phương pháp tư duy: những công trình có thể khác nhau về hình thức, nhưng cùng bắt đầu từ sự nghiên cứu và một lời giải có cơ sở.
Từ công trường, kiến trúc được kiểm chứng bằng đời sống
Nếu hiện trạng là nơi câu hỏi bắt đầu, công trường là nơi những câu hỏi ấy được kiểm chứng. Khi ý tưởng bước vào thực tế, vật liệu, chi tiết thi công, độ bền và cách con người sử dụng không gian đều trở thành những phép thử cụ thể cho thiết kế.
Lương Minh Duy vẫn thường xuyên có mặt tại công trường, lắng nghe chủ nhà, đội trưởng, người thợ và các bên liên quan. Mỗi góc nhìn mang đến một dữ liệu khác, giúp anh nhận ra những điều bản vẽ có thể chưa thể hiện hết và tiếp tục điều chỉnh cách làm ở những dự án sau.
Bởi vậy, với de.d, kiến trúc không dừng ở mối quan hệ giữa người thiết kế và bản vẽ, mà là quá trình kết nối giữa chủ đầu tư – kiến trúc sư – người thi công – vật liệu – công trình, từ ý tưởng đến khi không gian thực sự đi vào đời sống.
Bản Mường Resort và hành trình đưa ý tưởng thành không gian thật
Một trong những dự án được Lương Minh Duy đặc biệt tâm đắc là Bản Mường Resort, tại bản Mường, xã Thông Thụ, tỉnh Nghệ An. Công trình thể hiện khá rõ cách de.d tiếp cận kiến trúc từ văn hóa, vật liệu và bối cảnh địa phương.
Điều anh nhớ nhất không nằm đơn thuần ở hình thức cuối cùng của công trình, mà ở hành trình từ những buổi đầu gặp chủ đầu tư, khảo sát hiện trạng, đặt câu hỏi, thử nghiệm phương án đến quá trình giải quyết các vấn đề về khí hậu, vật liệu và thi công.
Đó cũng là thời điểm một ý tưởng vốn chỉ tồn tại trong đầu hoặc trên giấy được chuyển hóa thành không gian thực, rồi trở thành nơi có người sử dụng và gắn bó.
Để công trình “sống lâu” trong đời sống con người
Với Lương Minh Duy, bền vững không chỉ nằm ở cây xanh, pin mặt trời hay những vật liệu được gọi là “xanh”, mà trước hết ở khả năng công trình đồng hành lâu dài với đời sống. Một không gian chỉ thực sự có giá trị khi phù hợp với cách con người sống, đáp ứng nhu cầu sử dụng và có thể thích nghi khi những nhu cầu ấy thay đổi.
Từ đó, Lương Minh Duy nhìn kiến trúc sư như một người cố vấn, thay vì chỉ tiếp nhận yêu cầu và chuyển thành bản vẽ. Những hình ảnh tham khảo có thể là điểm bắt đầu, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là vì sao một giải pháp phù hợp với khu đất, gia đình và cách sống cụ thể. Khi tìm được câu trả lời ấy, công trình mới có cơ hội “sống lâu” trong đời sống con người.
Giữ giá trị chuyên môn trong một thị trường thay đổi
Internet và AI đang khiến việc tìm kiếm hình ảnh hay hình dung một phương án kiến trúc trở nên dễ dàng hơn. Lương Minh Duy xem công nghệ là công cụ hỗ trợ sáng tạo, nhưng cho rằng tốc độ tạo ra một hình ảnh không đồng nghĩa với chiều sâu của giải pháp. Một công trình vẫn cần được đặt trong những câu hỏi cụ thể về con người, khí hậu, công năng, vật liệu và khả năng vận hành. Vì thế, giá trị của kiến trúc sư vẫn nằm ở khả năng quan sát, đặt câu hỏi, nghiên cứu và tìm lời giải phù hợp.
Lương Minh Duy chia sẻ: “Tôi nghĩ cái đúng là nền tảng, nhưng không nên biến cái đúng thành công thức.” Những nguyên lý về ánh sáng, thông gió hay công năng vẫn cần được tôn trọng, nhưng cách giải quyết phải được đặt lại theo từng hoàn cảnh, khi khí hậu, cách sống và nhu cầu con người không ngừng thay đổi.
“Sáng tạo không phải làm khác để gây chú ý, mà là hiểu cái đúng rồi tìm ra một cách giải quyết mới, phù hợp hơn với con người và thời đại.” Từ quan điểm đó, de.d không chạy theo số lượng hay những hình ảnh dễ gây ấn tượng, mà hướng đến việc cùng chủ đầu tư đi sâu vào bài toán của từng công trình. Bởi đúng là điểm xuất phát, còn sáng tạo giúp kiến trúc không bị rập khuôn.
Những công trình có lý do để tồn tại
Trong định hướng dài hạn, Lương Minh Duy muốn de.d tiếp tục đào sâu năng lực nghiên cứu, kiến trúc, xây dựng và quy hoạch, đồng thời có thể đồng hành với công trình xuyên suốt từ ý tưởng đến triển khai. Bởi theo anh, trách nhiệm của kiến trúc sư không nên dừng lại ở thời điểm giao hồ sơ.
Giá trị de.d theo đuổi được cô đọng trong một mong muốn: tạo ra những công trình có lý do để tồn tại. Không chỉ đẹp trên hình ảnh, công trình phải thực sự phù hợp với khu đất, khí hậu, con người và giải quyết được những vấn đề của đời sống.
Có thể mỗi dự án mang một hình thức khác nhau, nhưng phía sau đó là cùng một cách làm nghề: nghiên cứu nghiêm túc, sáng tạo có cơ sở và trách nhiệm với công trình. Bởi sau cùng, điều giữ người kiến trúc sư ở lại với nghề không chỉ là tạo ra một không gian đẹp, mà là hiểu vì sao nó cần được tạo ra và làm thế nào để nó trở thành một phần có giá trị trong đời sống.
